Tuisblad

Welkom by Wikipedia, die vrye ensiklopedie wat deur enigiemand verbeter en uitgebrei kan word.	Maandag, 7 September 2026 Hier is tans 130 795 artikels in Afrikaans.
Help ons om ’n wêreldklas-ensiklopedie in Afrikaans te skep.

Inleiding • Hulp • Kontak

Gebruikersportaal • Voorbladartikels • Kategorieë • Stel ’n vraag

Voorbladartikel

Josef Mengele (16 Maart 1911 - 7 Februarie 1979) was 'n Duitse Nazi-offisier van die Schutzstaffel (SS) en dokter in die Tweede Wêreldoorlog – aan die Russiese front en daarna in Auschwitz tydens die Holocaust, waar sy bynaam die "Doodsengel" (Duits: Todesengel) was. Hy het dodelike eksperimente sonder enige mediese grondslag uitgevoer op gevangenes in die Auschwitz-konsentrasiekamp, waar hy lid van die span dokters was wat slagoffers gekies het om in die gaskamers te sterf en een van die dokters wat die gas toegedien het.

Voor die oorlog het Mengele 'n doktersgraad in antropologie en medisyne behaal en 'n loopbaan as navorser begin. Hy het in 1937 by die Nazi-party en in 1938 by die SS aangesluit. Hy is aan die begin van die oorlog as mediese offisier aangestel en vroeg in 1943 oorgeplaas na die Nazi-konsentrasiekampdiens. Hy is aan Auschwitz toegewys, waar hy die geleentheid gesien het om genetiese toetse op gevangenes uit te voer. Sy eksperimente het hoofsaaklik oor tweelinge gegaan, sonder inagneming van die gesondheid of veiligheid van die slagoffers. Met troepe van die Rooi Leër wat deur die Nazi-besette Pole beweeg het, is Mengele op 17 Januarie 1945 oorgeplaas na die Gross-Rosen-konsentrasiekamp, 280 km van Auschwitz. Dit was net 10 dae voor die aankoms van die Sowjetmagte by Auschwitz.

Ná die oorlog het Mengele in Julie 1949 na Argentinië gevlug met die hulp van 'n netwerk van voormalige SS-lede. Hy het aanvanklik in en om Buenos Aires gewoon, maar in 1959 na Paraguay en in 1960 na Brasilië gevlug terwyl hy gesoek is deur Wes-Duitsland, Israel en Nazi-jagters soos Simon Wiesenthal, wat hom voor 'n hof wou daag. Hy is nooit gevang nie. In 1979 het hy verdrink nadat hy 'n hartaanval gekry het terwyl hy swem en is onder die vals naam Wolfgang Gerhard begrawe.

...lees verder

In die nuus

Harald V, koning van Noorweë, sterf op 89 en is opgevolg deur sy seun, koning Haakon VIII.
Tydens sy 48ste sessie in Busan, Suid-Korea, lys Unesco onder ander Gdynia se modernistiese stadsentrum, die Griekse berg Olimpus, Tasjkent se modernistiese argitektuur, asook van Alvar Aalto en sy vroue Aino en Elissa se werk as nuwe wêrelderfenisgebiede.
Andy Burnham is ingehuldig as nuwe eerste minister van die Verenigde Koninkryk.
Tydens die eindstryd van die 23ste Sokker-Wêreldbekertoernooi in Kanada, Meksiko en die Verenigde State klop Spanje die verdedigende kampioen Argentinië met 1–0 in ekstra tyd en palm sodoende sy tweede titel ná 2010 in. Engeland eindig derde en Frankryk in die vierde plek.
In die eindstryd van die T20I-vrouewêreldbeker 2026 op Lord’s in Londen verslaan Australië vir die gasvroue Engeland met sewe paaltjies en palm sodoende sy sewende T20I-vrouewêreldbekertitel in. Suid-Afrika en Wes-Indië was die ander twee semi-finaliste.

Het u geweet...

... dat die eerste duikboot reeds in 1620 gebou is? Die Nederlandse Cornelis Drebbel het een vir die Engelse koning gebou en in die Teems getoets.

... dat 'n groot aantal immigrante uit Cornwall in myne in Suid-Afrika kom werk het? Die tinmyners het op die goudmyne in die ZAR gewerk en onder andere 'n rol gespeel in die vestiging van rugby as 'n sport in Suid-Afrika.

... dat 'n lid van die Britse koningshuis in Suid-Afrika gesterf het? Prins Christian Victor van Sleeswyk-Holstein het tydens die Anglo-Boereoorlog op 29 Oktober 1900 in Pretoria aan maagkoors gesterf.

... dat die Honderdjarige Oorlog nie 100 jaar geduur het nie, maar 116 jaar? Daar was periodes van vrede tussenin en dit het geëindig met die verdrywing van Engelse magte uit Frankryk.

... dat Swede in 1712 30 Februarie op 29 Februarie laat volg het deur die Sweedse kalender af te skaf?

Vandag in die geskiedenis

7 September: Onafhanklikheidsdag in Brasilië (1822)

1822 – Brasilië verklaar sy onafhanklikheid van Portugal.
1940 – Die Blitz begin toe Nazi-Duitsland bomme op Londen laat val in die eerste van 57 opeenvolgende nagte van bombardering.
1977 – Verdrae tussen Panama en die VSA oor die status van die Panama-kanaal word geteken. Die VSA stem toe om beheer oor die kanaal teen die einde van die 20ste eeu aan Panama oor te dra.
1986 – Desmond Tutu word die eerste swart Aartsbiskop van Kaapstad en leier van die Anglikaanse Kerk in Suid-Afrika.
1992 – Op die grens van die tuisland Ciskei in Suid-Afrika sterf 24 mense en word 150 beseer toe soldate vyf minute lank blindelings op 'n ANC-betoging van 50 000 mense onder leiding van Cyril Ramaphosa skiet.